İKPAYLAŞIM İnsan Kaynakları Danışmanlık

Her türlü soru ve iletişim talepleriniz için paylasim@ikpaylasim.com... [Devamı]

İNSAN KAYNAKLARINDAN "YETERLİLİK" GİRİŞİMİ

İNSAN KAYNAKLARINDAN "YETERLİLİK" GİRİŞİMİ

PERYÖN’ün yürüttüğü “Mesleki Yeterlilik Projesi”, insan kaynaklarına mesleki standartlar getiriyor. Unvanların sadeleşeceği, tanımlarının yapılacağı, mesleki yeterliliğin sınavlarla ölçülerek sertifikalandırılacağı projenin olası sonuçlarından biri de şirketlerin işe alımlarda bu kriterleri kullanması

İŞTE İNSAN – 03.10.10
Onur UYSAL


“Üniversitelerin eğitim bölümünden mezun, iletişim yönleri kuvvetli, insan ilişkilerinde başarılı, tercihen İngilizce bilen, yoğun çalışma temposuna uyum sağlayabilen, analitik düşünme ve problem çözme becerisi gelişmiş, sonuç odaklı…” Ya da “Lisans ya da ön lisans mezunu, seyahat engeli olmayan, planlama ve organizasyon kabiliyeti yüksek, takım çalışmasına uyumlu ve detaylara hakim, takipçi, sistematik, sorumluluk sahibi…”

Her iki ilan da online iş arama sitelerinden alınma. Ve ne ilginçtir ki ilanlarda yer alan özellikler, iki farklı şirketin aradığı insan kaynakları uzmanını tanımlamak için kullanılmış. Yani aynı işe, iki farklı tanım yapılmış.

Aynı iş için yapılan tanımlarda ortaya çıkan nitelik farklılıkları; kişilerin eğitiminde, kişisel özelliklerinde, yetkinliklerinde de ortaya çıkıyor. Benzer bir duruma insan kaynakları alanındaki çok farklı pozisyonlar için de verilen ilanlarda da rastlıyoruz. Kısacası bu alan, standartları konulmamış, ortak tanımlar üzerinde anlaşmaya varılmamış bir görüntü sergiliyor.

Bu karmaşayı ortadan kaldırmak, insan kaynakları alanının mesleki standart ve yetkinliklerini belirlemek adına ilk adım, Türkiye Personel Yönetimi Derneği’nden (PERYÖN) geldi.


1971 yılından bu yana Türkiye’deki ‘insan yönetimi’ anlayışının yaygınlaştırılması konusunda çalışan sivil toplum kuruluşu PERYÖN, bu kez insan kaynakları yönetimi alanında yer alan mesleklerin standartlarının belirlenmesi amacıyla bir çalışma başlattı. Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) ile bir protokol imzalayan PERYÖN yönetimi, insan kaynakları yöneticileri, akademisyen ve hukukçulardan oluşan 80 kişilik bir ekiple insan kaynaklarının yeterlilik ve standartlarını belirleyecek. Böylece insan kaynakları alanında yönetici, uzman, direktör ya da eğitim uzmanı olarak çalışmak isteyenlerin sahip olması gereken yetkinlik ve eğitimler standarda bağlanmış olacak.


Kasım 2011’de hayata geçirilmesi planlanan uygulamanın görev tanımlarına da standart getirmesi bekleniyor. Benzer işleri yapan unvanların sadeleştirilmesi de gündemde…

Kriterler getirilecek
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Avrupa Birliği ülkelerinde uzun yıllar önce hayata geçirilen uygulamaya göre insan kaynakları alanında görev yapan uzman ya da direktör seviyesindeki yöneticilerin yanı sıra mesleğe yeni adım atan çalışanların da sahip olması gereken nitelikler mevzuatla belirlenmiş durumda. Buna göre insan kaynakları alanında çalışabilmek için yalnızca iyi bir CV’ye sahip olmanız yeterli değil. Sahip olduğunuz yetkinlik ve nitelikleri de sertifikalandırmanız önemli. Örneğin İngiltere’de aynı şirkette çalışan insan kaynakları uzmanlarının en az birinin bu eğitimlerden geçmesi ve The Chartered Institute of Personnel and Development –CIPD (bizdeki PERYÖN’ün karşılığı)  tarafından sertifikalandırılmış olması gerekliliği mevzuatta yer alıyor.


MYK ile ortaklaşa yürütülen yeterlilik çalışması, Türkiye’de benzer bir uygulamayı hayata geçirmeyi hedefliyor. Avrupa Birliği’ne uyum sürecinde yürütülen programın ilk aşaması; mesleki standartların, iş tanımları ve unvanların belirlenmesi. Bu aşamada, benzer iş tanımlarına sahip unvanların tek bir isim altında birleştirilmesi gündemde.

Programın ikinci aşamasında, sınavlar aracılığıyla bilgi seviyesinin belgelendirilmesi yer alıyor. Buna göre “insan kaynakları uzmanıyım” diyebilmenin şartı, yapılan sınavlarda başarılı olmaktan geçiyor. Son aşamada ise mevcut eğitim programlarının içeriklerinin yeniden düzenlenmesi öngörülüyor.

Projenin mimarlarından insan kaynakları danışmanı Avukat Mehmet Cemil Özden, Türkiye’de şu anki uygulamada pek çok kurumun insan kaynakları alanında sertifika ve eğitim verdiğini söylüyor ve şöyle devam ediyor: “Ancak bu sertifika programlarının içeriklerinin farklı olması ve Avrupa Birliği normlarında geçerli olmaması en büyük problem”. Bu nedenle de proje tamamlandığında, eğitim ve sertifikasyon sürecinin belirli kriterlere bağlanması hedefler arasında.


Unvan ve görev karmaşası
“Türkiye’de her şirket kendi ihtiyaçlarına göre unvan ve pozisyon belirliyor. Bu da ciddi bir karmaşa yaratıyor. Yaptığımız araştırmalara göre Türkiye’de insan kaynakları alanında meslekleri tanımlayacak ayrıntılı bir rehber dahi yok. Bu yüzden de her şirkette aynı işi yapan farklı unvanlara sahip kişiler görmek mümkün. Bu kişilerin çoğu zaman farklı eğitim ve nitelikleri olduğuna şahit oluyoruz” diyor Cemil Özden. Araştırmaların da ortaya koyduğu gibi insan kaynakları alanında henüz eğitim sürecinden başlayan ve işe alımlara kadar uzayan ciddi bir belirsizlik ve karmaşa hakim.


Üstelik konunun uzmanı olmayan pek çok şirket ve danışman gerekli yeterliliğe sahip olmadan “insan kaynakları eğitimcisi” ya da danışmanı olarak görev yapabiliyor veya eğitim verebiliyor. Ancak PERYÖN tarafından yürütülen standartlaşma çalışmaları; insan kaynakları alanında çalışan uzman, direktör, yan haklar uzmanı, işe alım uzmanı, eğitimci ve genel insan kaynakları yöneticileri gibi çalışma alanlarının nitelik ve yetkinliklerini net bir biçimde ortaya koymayı hedefliyor.


Özden, bu kriterlerin esnek olduğu bilgisini de veriyor. Yani her şirket kendi ihtiyacına göre bazı unvan ve tanımları yeterlilik sahibi kişilerde birleştirme şansına sahip. Bu çalışma sonrası ortaya çıkacak durumda, mesleğe hem yeni adım atan hem de danışman seviyesinde çalışan kişilerin, bu yeterlilik aşamalarından başarıyla geçmesi sağlanacak.


PERYÖN Yönetim Kurulu Başkanı Selen Kocabaş ise Türkiye’de insan kaynağının etkin yönetilmesi konusunda var olan eksikliklere dikkat çekiyor. Aynı zamanda Turkcell’in genel müdür yardımcılığı görevini de yürüten Kocabaş’a göre bu mesleğin, şirketlere ve ülke ekonomisine daha fazla katkı sağlaması ve yönetimin stratejik iş ortağı olarak konumlanabilmesi için mesleki standartlarının belirlenmesi önem taşıyor: “Bu projeyle mesleğimizin profilinin gelişmesi sağlanacak böylece de işletmelerin ve dolayısıyla ülkemizin gelişmesinde en önemli unsur olan insan kaynağımızın daha etkin değerlendirilmesi mümkün olacak. Tüm bu sonuçlara ulaşabilmek için Mesleki Yeterlilik Kurumu ile mesleğimizin standartlarını belirlemek amacıyla ciddi bir çalışma başlattık”.


İşe alımları nasıl etkileyecek?


PERYÖN tarafından yürütülen ve Mesleki Yeterlilik Kurumu’na sunulan projenin içeriğinde mesleki standartların yanı sıra, gerekli eğitimlerin kimler tarafından verilebileceği detayları da yer alıyor. Bu da, programın yürürlüğe girmesi planlanan Kasım 2011’den itibaren eğitim veren kurumların MYK standartlarına uygun içerik hazırlaması ve eğitmen istihdam etmesi anlamına geliyor. Ancak PERYÖN tarafından belirlenen ve MYK tarafından onaylanmış mesleki kriterlere sahip olmak zorunlu olmasa da Özden, bunların işe alım süreçlerinde ön plana çıkacağı görüşüyle şu soruyu soruyor: “Şirketinize ister başlangıç düzeyinde isterseniz de deneyimli bir insan kaynakları çalışanı alacak olsanız, hangisini tercih ederdiniz? Yalnızca herhangi bir fakültenin herhangi bir bölümünden mezun olan adayı mı yoksa standartlara ve kriterlere uygun, Avrupa Birliği tarafından da kabul edilen eğitim ve sınavları vererek başarılı olmuş sertifika sahibini mi?” Özden’e göre bu, şirketleri eğitim ve zaman maliyetinden de kurtaracak bir proje”.

Şimdilerde tamamı gönüllülerden oluşan ve Türkiye’nin önde gelen şirketlerinin insan kaynakları uzmanlarının görev aldığı proje, akademisyen ve hukukçuların da tavsiyeleri alınarak tamamlanacak. Her aşamada ağırlıklı olarak yine insan kaynakları uzmanlarından oluşan danışma kurulunun onayı alınacak. Projenin ilerleyen süreçlerinde ise Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) ve sendikaların da görüşlerine başvurulacak. Bu kurumlardan gelen görüş ve istekler de dikkate alındıktan sonra son halini alan proje MYK’nın onayına sunulacak ve insan kaynakları alanında mesleki standartlar Kasım 2011’de Resmi Gazete’de yayınlanarak tamamlanacak.

PERYÖN Yönetim Kurulu Başkanı Selen Kocabaş, mevcut insan kaynakları uzmanlarının ya da yöneticilerinin bu süreçten etkilenmeyeceğini ifade ediyor. “Uzun yıllardır bu görevi yürüten ve uzmanlık seviyesine ulaşmış insan kaynakları çalışanları için bir yaptırım söz konusu değil. Ama dilerlerse gerekli sınavlarda başarılı olup yetkinliklerini belgelendirebilirler” diyor Kocabaş.


M. Cemil Özden / İnsan kaynakları danışmanı
“Türkiye için geç kalınmış bir proje”
Mevcut durumda pek çok şirket aynı işi yapan farklı ya da pek çok işi yapan sayıca yetersiz insan kaynakları çalışanlarını istihdam ediyor. Örneğin bin 500 kişinin çalıştığı bir kurumda 8 – 10 insan kaynakları çalışanı var. Ancak bu rakamın en az 15 ila 20 civarında olması tavsiye edilir. Mesleki yeterlilik projesi bu boşluğu da ortadan kaldıracak. Türkiye için geç kalınmış bir proje olduğunu söylemek mümkün.  Avrupa Birliği ülkelerinde mevcut uygulama zaten bu şekilde.

– İnsan kaynakları yöneticisi, uzmanı, direktörü ya da eğitim uzmanı olmak isteyenlerin yetkinlik ve eğitimleri standarda bağlanacak.
– Bu alanlarda görev yapabilmek için yalnızca iyi bir CV yeterli olmayacak. Sahip olduğunuz özellikleri sertifikalandırmanız önem kazanacak.
– Benzer iş tanımlarına sahip unvanlar tek bir isim altında birleştirilecek.
– Verilen eğitimlerin içerikleri de standarda bağlanacak.
– İnsan kaynakları çalışanlarının işe alım kriterleri net bir şekilde belirlenecek. Böylece ilan ve işe alımlardaki karmaşa ortadan kalkacak.
– Mevzuata uygun alınmış eğitim ve sertifikalar işe alımlarda tercih sebebi olacak.

Her türlü soru ve iletişim talepleriniz için paylasim@ikpaylasim.com