KOMŞUDA PİŞER BİZE DE DÜŞER!

KOMŞUDA PİŞER BİZE DE DÜŞER!

Türk şirketleri Orta Doğu başta olmak üzere yakın coğrafyadaki yatırımlarını artırdıkça beyaz ve mavi yakalı Türk çalışanlara yeni istihdam fırsatları doğuyor. 2011 sonuna kadar başta inşaat, enerji ve bankacılık sektörlerinde olmak üzere binlerce kişi bu ülkelerde iş başı yapacak. Türk yöneticilerin en büyük dezavantajı ise yüksek ücret talepleri…

 

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın Ekim 2010 verilerine göre yurt dışında çalışan Türk sayısı 1.5 milyonu aştı. Almanya gibi batı Avrupa ülkelerinde gelenekselleşmiş gurbetçi rağbeti olsa da bölgesel olarak baktığımızda kantarın topuzu yakın coğrafyada bulunan ülkelere doğru kayıyor. Elbette bunda en büyük etki Türk şirketlerinin son 10 yılda bu ülkelere olan yatırım iştahının kabarması. Özellikle batı ekonomileri global kriz nedeniyle bir türlü belini doğrultamayınca Türk yatırımcıların bu iştahı daha da kabardı. Türkiye’nin bölge politikasında üstlendiği rolün de bu gelişmede payı çok büyük kuşkusuz. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın verilerine göre yurt dışında çalışan Türklerin 915 bin 568’i bu bölgede istihdam ediliyor. İŞKUR’un aylık istatistiklerine bakılırsa özellikle Rusya, Suudi Arabistan, Bahreyn, Kuveyt ve Irak gibi ülkelere her ay ortalama 500 kişi gidiyor.

 

Yurt dışına beyaz ya da mavi yakalı eleman götürmek için İşkur’dan yurt dışı eleman çalıştırma ruhsatı alınması gerekiyor. İşkur verilerine göre bu yılın Ocak-Ekim döneminde yurt dışına gönderilen işgücü sayısı (40 bin 917) geçen yılın aynı dönemine (26 bin 401) göre yüzde 54.98 oranında artmış. Bu yılın 10 ayında haberimize konu olan Doğu Avrupa, Eski SSCB ülkeleri, Orta Doğu ve Kuzey Afrika’yı saran çemberdeki bölgeye 36 bin 476 kişilik iş gücü için ruhsat verilmiş. Yani toplam gönderilen eleman sayısının yüzde 90’dan fazlası bu bölge için ruhsat almış.

 

Peki önümüzdeki yıl bu trend devam edecek mi? Yatırımlarını ağırlıklı olarak bu bölgeye yapan şirketler ve özel istihdam şirketleriyle yaptığımız görüşmelere bakılırsa bu sorunun yanıtı: Evet. Özellikle Enka, Alarko, Turkcell, Rönesans gibi büyük gruplar binlerle ifade edilen rakamlar telaffuz ediyor.

 

Hareket Orta Doğu’ya kaydı
Yakın coğrafyadaki ekonomik hareketliliğe baktığımızda burada da trend ülkeler dikkat çekiyor. Örneğin Türk Cumhuriyetleri’nde 2005-07 döneminde görülen hareketlilik Orta Doğu’ya doğru kayıyor. Bölgede orta ve üst düzey yönetici yerleştirmelerinde rol oynayan Pedersen & Partners şirketinin Türkiye Ortağı Sabit Tapan son dönemde gelen taleplere bakarak Dubai, Mısır, Rusya ve Romanya gibi ülkelerdeki fırsatların arttığını söylüyor. Sadece Türklerin değil uluslararası şirketlerin de taleplerini değerlendirdiklerini anlatan Tapan, şu anda ellerinde bu bölgedeki yatırımlar için açık durumda olan; 57 genel müdür, 45 satış direktörü, 20 satış-kanal müdürü, 20 pazarlama müdürü, 16 insan kaynakları yöneticisi, 13 finans müdürü, 14 operasyon müdürü ve 10 kişilik de medikal müdür pozisyonu olduğunu açıklıyor.

 

Pederson &Partners’ın veri bankasındaki bu taleplerin sektörel dağılımı hakkında da bilgi veriyor Tapan: “Endüstri sektöründe 96, tüketim ürünlerinde 46, teknoloji alanında 86, bankacılık ve finansal hizmetlerde 28, ilaç ve sağlıkta ise 47 pozisyon var. Bunlar ağırlıkta ancak diğer sektörleri de eklediğimizde toplam 313 açık pozisyon şu anda doldurulmayı bekliyor.”

 

Operasyon yöneticileri aranıyor
Birçok beyin avcısına göre bölgede yatırım yapan Türk, yerli ya da uluslararası şirketlerin gönlünde ağırlıklı olarak Türk yönetici yatıyor. Bunun birçok nedeni var. Batı Avrupalı expatlar için bölgenin cazibesinin azalması, bunlardan biri mesela. Türkiye çevresine bakıldığında global şirketlerin en uzun deneyimi olan başka bir ülke yok gibi. Bu da Türk yöneticilerin uluslararası deneyim avantajını artırıyor. One World Consulting Türkiye Genel Müdürü Tim Bright’a göre bölgede Türk yöneticilerin rakibi yok.

 

MSearch Danışmanlık ortaklarından Barbaros Eneç de Türk yöneticilerin meşhur esneklik ve kültürel yakınlıklarının bir avantaj olduğunu vurguluyor. “Bölgede günlük çıkabilen sorunları en az maliyetle çözebilecek yöneticilere ihtiyaç var” diyen Eneç, expat ücretleri gerilediğinden batılı yöneticilerin bu ülkelere ilgisini kaybettiğini de ifade ediyor.

 

MSearc’ün şu anda açık pozisyon olarak bölgede üzerinde çalıştıkları projeler ise şöyle: “Uluslararası bir otel zincirinin Azerbaycan yatırımı için finans, teknik işler ve operasyon direktörü aranıyor. Yine bir Azeri grup için tesis yönetim genel müdür yardımcısı, operasyonel kiralama şirketi için de genel müdür ihtiyacı var. Yine Azerbaycan’da yerel bir inşaat şirketi için finans direktörü ve operasyon direktörü isteniyor. İran’da yatırım yapan bir hızlı tüketim ürünleri şirketi için satış direktörü, yine bir hızlı tüketim ürünleri (fmcg) satan şirket için de Dubai’de çalışacak tüm Orta Doğu ve Afrika’dan sorumlu satış ve pazarlama direktörü ile insan kaynakları uzmanı, Suriye’de bir fmcg şirketi için muhasebe müdürü, Sudan’da yatırım yapacak bir enerji grubu için de muhasebe ve operasyon yöneticisi isteniyor.”

 

30-35 yaş gitmek istiyor
Bölgedeki Türk eleman taleplerine bakıldığında inşaat, tekstil, telekom ve bankacılık sektörlerinin ön plana çıktığı görülüyor. One World Consulting Türkiye Genel Müdürü Tim Bright özellikle tekstil alanında Türklerin uzmanlıkları nedeniyle bölgede tercih edildiklerini söylüyor. Ayrıca enerji sektörünü tanıyan bankacılar da ön planda. Bütün bu avantajlara rağmen baz maaşlar nedeniyle Türk yöneticilerden vazgeçen çok şirket olduğunun da altını çiziyor Bright. “Bir müşterimiz geldi, Türk yönetici istiyordu ama maaşları duyunca fikrini değiştirdi. Oysa bölge hala çok zorlu ve karlı. Öte yandan Türkler baz maaş olarak yüksek rakam istiyor olabilir ama primlere bakıldığında bir batılı yönetici kadar yüksek meblağlar tutan bir paket ortaya çıkmıyor aslında” diyen Bright, Orta Doğu’nun Arap olmayan yöneticilerle kaynadığını ifade ediyor.

 

Bölgede tercih edilmek için elbette kritik şart İngilizce bilmek. Herkes kendine iyi para kazandıracak adamı bulmaya çalışıyor. Deneyimler, eski başarıları sürdürebilme potansiyeli yatırımcıların görmek istedikleri detaylar. Esnek, cesur ve yerel bilgiyi iyi kullanabilecek yetenekte kişiler ön plana çıkıyor.

 

Türk yöneticilerin yurt dışında çalışma istekleriyse geçmiş yıllara kıyaslandığında biraz daha azalmış gibi. Artık çok lüks paketler verilmediğini söyleyen Tim Bright giden yönetici profilinin de değiştiğini vurguluyor. Geçmişte Türkiye’den giden yöneticiler daha yaşlı ve ailelerini de beraberlerinde götüren, lüks paketler isteyen ve bununla iyi yatırım yapan kişilerken şimdi profilin gençleştiğini anlatıyor: “Artık 30-35 yaş arasında genç yöneticiler deneyim ve mesleki gelişimlerine yatırım olarak bu bölgede çalışmayı tercih ediyor. Eskiden kazandıklarının üçte ikisini biriktirebiliyorken şimdi ancak üçte birini biriktirebiliyorlar. Çünkü o bölgelerlerde de yaşam değişiyor.”

 

“Türkiye’nin iki katı ücret alıyorlar”
Ayhan Yavrucu/ Alarko Şirketler Grubu CEO’su

Bu bölge yatırım alanımız içinde olduğundan sürekli yeni elemanlar götürüyoruz. Özellikle Irak’ta yeni iş imkanları çıkıyor. Mühendis, teknisyen ve işçiler götürüyoruz. Bunun yanında idari personel olarak finans, muhasebe ve depo elemanları da istihdam ediyoruz. 2011 planlarımıza göre bölgeye iki bin kişi götüreceğiz. Genellikle eleman bulma işini outsource etmeyiz. Bildiğimiz iş yaptığımız çevremizden kişilere bu konuda güveniriz. Onlar bulurlar. Bir Türk için bu bölgede çalışmak büyük avantaj bence. Son derece modern şartlarda hazırlanmış şantiyeler içinde güvenli ortamlarda çalışıyorlar. Türkiye’dekinin iki katı da ücret alıyorlar.

 

“Ayda 500 kişi götürüyoruz”
Önder Sürenkök/ Rönesans Holding Yönetim Kurulu Üyesi

Türkiye çevresinde kalan bölgedeki yatırımlarımızda şu anda 15 bin eleman çalışıyor. Sürekli artan iş hacminden bahsetmek mümkün. Bu kapsamda her ay ortalama 500 yeni elemanı bölgeye sevk ediyoruz. Buna bir sirkülasyonun parçası olarak bakmak mümkün. Yatırımlarımız arttıkça istihdamımız da artacak.

 

Dil bilen doktorlar avantajlı
Eray Kapıcıoğlu/ Dünya Göz Hastaneler Grubu Yönetim Kurulu Başkanı

Bu bölgelerde yatırım planlarımız var. Örneğin mayıs ayında Bahreyn’de bir hastane açmaya hazırlanıyoruz. Beş bin metrekarelik bu yatırım için Türkiye’den 15 doktor ve birkaç idari personel götüreceğiz. Doktorlarımız bir süre oradaki doktorları yetiştirdikten sonra cerrahi müdahaleler olursa bölgeye gitmek üzere hazırlıklarını yapıyor. Bu planlar nedeniyle ekiplerimizi oluştururken birkaç dil bilen doktorları bünyemize katmaya dikkat ediyoruz.

 

Abdullah Kiğılı/ Kiğılı Giyim Yönetim Kurulu Başkanı

Özellikle Erbil çok hareketli. Gelecek ay orada bir mağaza açıyoruz. Elemanların yarısı buradan gidecek. Daha sonra da Çin’in Uygur bölgesinde yatırım yapacağız. Rusya ve çevresinden büyük taleple karşı karşıyayız ancak temkinli gitmeyi tercih ediyoruz. Önümüzdeki üç-beş yıl içinde bu bölgede yatırımlarımız ve istihdamımız artacak.

 

TABLO
BÖLGEDE TÜRK ÇALIŞAN SAYISI
Suudi Arabistan 70.000
Rusya 22.808
Yunanistan 3.563
Romanya 3.200
Libya 13.000
İsrail 6.000
Türkmenistan 6.000
Lübnan 188
Ürdün 1.400
Kazakistan 1.500
BAE 2.650
Ukrayna 1.900
Kırgızistan 1.967
Kuveyt 2.780
Fas 587
Gürcistan 1.000
Katar 1.500
Moldova 200
Özbekistan 600
Tacikistan 500
 
Bu YazÇalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan alınmıştır.