alper@ikpaylasim.com 1979 yılında Ankara’da doğdu. 2001 senesinde Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdi. Türkiye’nin önde gelen bağımsız denetim şirketleri olan Arthur Andersen ve Ernst Young’ ... [Devamı]

SENELERDİR SÜREN KIDEM TAZMİNATI TARTIŞMASI VE KAYITDIŞI İSTİHDAM ÜZERİNE

SENELERDİR SÜREN KIDEM TAZMİNATI TARTIŞMASI VE KAYITDIŞI İSTİHDAM ÜZERİNE

ikpaylasim-kıdemde son durumKıdem Tazminatı’nda son durum nedir diye Google’a sorduğumda bana 29.11.2013 günü itibariyle yaklaşık 502.000 sonuç çıkardı. Tartışmaların 2003 senesinden bu yana sürdüğünü düşündüğümüzde bu sonuç aslında çok da fazla değil.

Peki tartışılan nedir? Çok basit bir şekilde anlatacak olursak; kıdem tazminatının artık devlete bağlı bir fon tarafından ödenmesi. Diğer ifadeyle işveren tarafından dönemler halinde  fona yatırılan primin belirli süre ve şartlar halinde işçiye kıdem tazminatı adı altında ödenmesi.

Mevcut yasal uygulamalarımız gereği işçiye her koşulda kıdem tazminatı ödenmiyor. Yapılan feshin özelliğine ve türüne göre işçi kıdem tazminatına hak kazanıyor. Eğer kanunun aradığı gerekli koşullar var ise; kıdem yılı x son giydirilmiş aylık karşılığı bulunan tutar kıdem tazminatı olarak ödeniyor.

Bu yazıda Fon düzenlemesinin neleri getireceği, hangi hükümleri hayata geçireceği gibi konulardan bahsetmeyeceğim. Çünkü önümüzde bunlardan bahsedecek herhangi bir taslak yok. Google’daki 502.000 sonuca göre bu konuda bir açıklama yapmak hayli kafa karıştırıcı olur diye düşünmekteyim.

Dünyadaki kıdem tazminatı uygulamalarını merak edenler için ILO tarafından hazırlanan güzel bir uygulama var. Dileyen aşağıdaki linkten bu uygulamaya giderek dünyadaki kıdem tazminatına dair uygulama ve ödemeler hakkında bilgi alabilir.

http://www.ilo.org/dyn/eplex/termdisplay.severancePay?p_lang=en

Bu yazıda üzerinde durmak istediğim nokta şu.

Haziran 2013 için geçerli olan resmi verilere göre[1] Türkiye genelinde istihdam edilen 26 milyon 319 bin kişiden 9 milyon 952 bin kişi kayıt dışı çalışıyor. Bu da yaklaşık %40’lara varan bir orana karşılık geliyor.  Tabi bu resmi rakamlara yansıyan veriler, bir de yansımayanları hesaba kattığımızda tablo daha da vahimleşiyor.

Kayıt altında olarak çalışanların da ne kadar kayıt altında çalıştıkları şüpheli. Ülkemizde bir çok kişinin asgari ücret üzerinden sigortalanarak, gerçek ücretin sgkya bildirilmediği, zarfla ücret dağıtıldığı da bir gerçek.

Şimdi ister görünürde ister gizlide kayıt dışı çalışma durumu söz konusu olduğunda Fon tarafından nasıl kıdem tazminatı ödenecek? Asıl üzerinde düşünülmesi  gereken durum bu kanımca.

Örnek vermek gerekirse resmi kayıtlarda ücreti asgari ücret olarak gösterilen ama aslında asgari ücretten daha yüksek maaş alan bir çalışanın kıdem tazminatını Fon hangi ücret üzerinden ödeyecek?

Muhtemel cevabı şimdiden söyleyeyim. Fon resmi kayıtlarda görünen ücret üzerinden ödeme yapacaktır. Böyle bir durumda mağdur taraf yine çalışan kesim olacaktır. İşçi seneler sürecek hizmet ve ücret tespiti davaları ile uğraşacak, sonucunda ise eğer işvereni bulursa tahsilatını yapabilecektir.

Kıdem tazminatı fonu konusunda tartışmaların başladığı günden bu yana asıl tartışılması gereken hususun gözden kaçırıldığını görmekteyiz. Aslında Fon düzenlemesi kayıt dışının ortadan kaldırılması için önemli bir fırsat. Ancak tartışmalara baktığımızda konunun sadece soyut düzlemde gazete haberlerine yansıdığını görüyoruz.  Bu konu hakkında üniversitelerden ve uzmanlardan çalışma ve görüş talep edilmiş mi o konuda da bilgim yok açıkçası.

Kayıtdışını çözmek elbette kolay değil. Ancak Fon uygulaması bir fırsat bilinip üzerine ciddi bir şekilde gidilirse, şu anda görünen tabloyu düzeltme imkanımız doğar diye ümit ediyorum. Aksi halde bugün var olan sorunların üzerine yeni hukuki ihtilafların doğması muhtemel görünüyor.

 

alper@ikpaylasim.com 1979 yılında Ankara’da doğdu. 2001 senesinde Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesini bitirdi. Türkiye’nin önde gelen bağımsız denetim şirketleri olan Arthur Andersen ve Ernst Young’ da hukukçu olarak çalıştıktan sonra, mesleki faaliyetlerine serbest olarak devam etti. Halen serbest çalışmakta olup İş Hukuku ve Endüstriyel İlişkiler Danışmanlığının yanı sıra çeşitli kuruluşlarda seminer, konferans, hizmet içi eğitim gibi eğitim etkinlikleri de yapmaktadır. TRT Bünyesinde düzenlenen; Türk İş Hukukunun AB kuralları ile Uyumlaştırılması, İş Güvencesi konulu radyo programlarına uzman hukukçu olarak katılan Av. Alper YILMAZ, Yabancıların Çalışma ve İkamet İzinleri ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun Sonuçları konulu eğitim programlarında uzman hukukçu olarak görev almıştır. İşverenin Takdir Hakkı konulu makalesi Türk Hukuk Enstitüsü Dergisinde yayınlanan YILMAZ, hala çalışma hayatına ilişkin yazılı ve görsel platformlarda makale ve yazılarına devam etmektedir. Galatasaray Üniversitesi’nde Yüksek Lisans çalışmalarına devam eden Alper YILMAZ, İstanbul Barosu Çalışma Komisyonu ve Türkiye Personel Yönetimi Derneği (PEYÖN) üyesidir. Halen Legal İş ve Sosyal Güvenlik Dergisi Yayın Kurulunda görev almaktadır. Av. Alper YILMAZ, Fransızca ve İngilizce bilmektedir.